تارخچه کوتاه پناهندگی ایرانیان

iran-human-rightsجنگ و ناآرامی‌در خاورمیانه بالا گرفته است. هر ماه هزاران پناه‌جو این منطقه را ترک می‌کنند و به کشورهای دیگر پناه می‌برند.

گزارش جدید سازمان ملل نشان می‌دهد تعداد پناه‌جویان در کشورهای صنعتی در سال 2013 رکوردی تاریخی به جا گذاشته است. براساس گزارش «الگوهای پناهندگی» سازمان ملل که 21 مارچ منتشر شد، 44 کشور صنعتی جهان و در صدر آن‌ها، آلمان، امریکا و سوئد در سال گذشته میلادی بیش‌ترین تعداد پناهندگان را اسکان داده‌اند که بالاترین میزان در یک دهه گذشته بوده است.

تعجبی نداشت که آوارگان سوری در صدر جدول پناهندگان باشند. جنگ داخلی سوریه یک و نیم تا دو و نیم میلیون نفر را بی‌خانمان کرده است. بعد از سوریه، بیش‌تر پناه‌جویان از کشورهایی مانند افغانستان، اریتره، سومالی، عراق و پاکستان هستند که همگی درگیر ناآرامی‌اند. اما قرار گرفتن ایران در میان 10 کشور اول پناه‌جویان جهان کمی عجیب است.

براساس گزارش سازمان ملل، 4 درصد پناه‌جوهای جهان در سال 2013 ایرانی بوده‌اند با این که‌ای ران نه از جنگی داخلی رنج می‌برد و نه اقتصادی ورشکسته دارد. دلیل این فرار چیست؟

دلایل مهاجرت ایرانی‌ها  کم نیستند؛ عده‌ای از محدودیت‌های سیاسی فرار می‌کنند و برخی از محدودیت‌ها‌ی دینی. گروهی  از بی‌کاری طولانی خسته شده‌اند و شماری هم اگر چه کار ثابت و تحصیلات بالایی دارند اما آینده روشنی برای خودشان در ایران نمی‌بینند.

در سال گذشته میلادی، 375 هزار ایرانی در جهان، به ویژه در امریکا، فرانسه، سوئد، ترکیه و آلمان پناهنده شده‌اند.

در این گزارش با شماری از پناه‌جویان گفت‌وگو کردیم و از انگیزه آن‌ها برای ترک ایران پرسیدیم. همه آن‌ها خواستند نام واقعی‌شان را منتشر نکنیم. با این که میلیون‌ها ایرانی در طول سه دهه پس از انقلاب از کشور خارج شده‌اند و خیلی‌ از آن‌ها به غرب پناهنده شده‌اند، موضوع پناهندگی در ایران هنوز یک تابو به حساب می‌آید. بسیاری از این پناهنده‌ها ‌نمی‌خواهند خانواده و دوستان نزدیک‌شان بدانند آن‌ها دست از ایران شسته‌اند.

از انتخابات ریاست جمهوری سال 1388 و اعتراض‌های خیابانی به نتایج آن، هزاران نفر از ایران به ترکیه فرار کردند. بیش از چهار سال از آن زمان گذشته اما موج مهاجرت هنوز متوقف نشده است. در سال 2013، ایرانیان یکی از اصلی‌ترین پناه‌جویان ترکیه بودند. پناه‌جویان عراقی با 25هزار و300 نفر و پناه‌جویان افغان با 8هزار و 700 نفر در رده اول و دوم جدول هستند و ایران با 5هزار و900 پناه‌جو، در رده سوم فهرست قرار دارد.

«حسام»، روزنامه‌نگاری ایرانی است که در آنکارا زندگی می‌کند. او دو سال پیش ایران را ترک کرده است. خودش می‌گوید خطری جانش را تهدید نمی‌کرد اما وقتی دید بیش‌تر دوستان و همکارانش به وزارت اطلاعات احضار و بازجویی می‌شوند، تصمیم گرفت کشور را ترک کند. به قول خودش، «پناه‌جویی پیش‌گیرانه».

حسام دو سال است که تقاضای پناهندگی کرده و منتظر مصاحبه با دفتر پناهندگی سازمان ملل است. می‌گوید: «اوایل خیلی کلافه بودم اما حالا دیگر عادت کرده‌ام. انتظار، بخشی از زندگی هر روزه‌ام شده است.»

حسام مانند خیلی از ایرانی‌ها زبان ترکی را در حد انجام امور روزانه‌ می‌داند. می‌گوید ترکیه را انتخاب کرده چون از بقیه کشورها آسان‌تر بوده و بدون ویزا می‌توانسته به آن سفر کند. چند کشور دیگر نظیر مالزی هم از ایرانی‌ها ویزا نمی‌خواهند اما حسام می‌گوید: «بلیط پرواز مالزی خیلی گران بود. ضمن این که مالزی برای کسانی خوب است که بعدش می‌خواهند به استرالیا بروند اما من می‌خواهم به اروپا بروم. برای همین ترکیه به نظرم بهتر بود.»

حسام می‌گوید فکر می‌کند با انتخاب حسن روحانی، شرایط روزنامه‌نگاران بهتر شده اما نه آن قدر که باید: «خیلی از دوستان من که بعد از انتخابات 88 مخفی شده بودند حالا راحت سر کار می‌روند. آن‌ها دوباره روحیه گرفته‌اند و حس می‌کنند می‌توانند آزادانه بنویسند. مهم‌تر از همه، دیگر احساس تحقیرشدگی نمی‌کنند.»

با این حال، حسام نمی‌خواهد به ‌ایران برگردد: «به نظرم برگشتن حماقت است. این اتفاق همیشه در ایران تکرار می‌شود. یک رییس جمهور می‌آید و به تو آزادی بیش‌تری می‌دهد، یکی می‌آید و تو را به خاطر همان کار زندانی می‌کند. این طوری نمی‌شود روی هیچ چیز حساب کرد.»

حسام می‌داند که پیدا کردن شغل به عنوان یک روزنامه‌نگار در اروپا برایش سخت خواهد بود اما باور دارد اگر بتواند جای پایش را در غرب محکم کند، آینده باثباتی خواهد داشت.

براساس گزارش سازمان ملل، ایرانی‌ها دومین گروه پناهندگان به بریتانیا بودند. در سال 2013، نزدیک به سه هزار ایرانی به بریتانیا پناه آورده‌اند. شمار ایرانی‌ها  در استرالیا هم زیاد بوده است. در سال گذشته میلادی، یک سوم پناه‌جویان استرالیا از ایران و سریلانکا بوده‌اند. به نظر می‌رسد سیاست‌های ضدمهاجرتی دولت جدید استرالیا هم ایرانی‌ها را دلسرد نکرده است.

برپایه گزارش «الگوهای پناهندگی» سازمان ملل در سال 2013، روی هم رفته 610 هزار نفر در کشورهای توسعه یافته و صنعتی جهان تقاضای پناهندگی کرده‌اند. این رقم از سال 2001 تا کنون بی‌سابقه است. درحالی که جنگ و ناامنی دلیل اصلی بسیاری از مهاجرت‌ها بوده، جوانان ایرانی برای پناه‌جویی دلایل ساده‌تری دارند؛ آن‌ها زندگی باثباتی می‌خواهند و آینده‌ای مطمئن.

پیامی بگذارید

Please log in using one of these methods to post your comment:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s